اشعه ایکس

Xrey

تاریخچه

اشعه ایکس در سال 1985 توسط فیزیكدان آلمانی رنتگن (W.C .Rontgen) زمانی كه مشغول مطالعه و تجربه بر روی اشعه كاتدی در لوله كروكس (Crookes tube) بود كشف گردید.
رنتگن در زمان آزمایش یعنی تخلیه الكتریكی و تولید اشعه كاتدی (پرتوی از الكترون ها) در لوله مزبور مشاهده نمود.  یك قطعه شیشه آغشته به سولفید روی كه در فاصله كوتاهی از لوله قرار دارد درخشان می گردد.
این درخشندگی حتی در زمانی كه لوله را با كاغذ سیاه نیز می پوشاند وجود داشت.
به این ترتیب رنتگن نتیجه گرفت كه كیفیت مزبور (درخشندگی) مربوط به پدیده فلورسانس در شیشه ، به وسیله اشعه ای است كه تا كنون شناخته نشده است.

نامگذاری اشعه ایکس

به همین علت نام اشعه را   ایکس (X) كه نشانگر كیفیت مجهول آن بود گذاشت.
اگرچه امروزه لوله های اشـعه ایکس جدید شباهت چندانی با لوله كروكس و به خصوص با لوله تخلیه الكتریكی رنتگن ندارند ولی مكانیسم تولید اشعه ایکس همچنان یكی است . آن توقف ناگهانی الكترون های سریع السیر می باشد، كه این عمل قسمت كوچكی از انرژی جنبشی الكترون به اشعه الكترومغناطیس تبدیل می گردد.

کاربرد های اشعه ایکس در پزشکی

 

 

 

 

 

 

 

 

کاربرد های اشعه ایکس

در پزشكی: درمان، تشخیص
در صنایع معادن و فلزات: ریل قطار، جوش فلزات، كابل تله كابین
كشاورزی: تغییر ژنتیك گیاهان، سبزیجات و میوه جات را از موجودات و فاسد شدن نگهداری می كنیم.
غذایی: استریلیزاسیون، پاستوریلیزاسیون
حفاظت و بازرسی: در پست، پاكتها را كنترل می كنند.
باستان شناسی و هنر: عتیقه جات، سن استخوانها.
نظامی: لیزر اشعه ایكس
پلاستیك و الكترونیك: شیشه و پلاستیك
حمل و نقل هوایی: برای از بین بردن زباله ها مخصوصاً زباله های بیمارستانی استفاده می شود.

 

خطرات اشعه ایكس

مهمترین خطر، خطر بیولوژیكی است. برای این كه این خطر را به صفر برسانیم باید سریكوبی كنیم.

تولید اشعه ایکس

برای تولید اشعه X مولد اشعه می خواهیم كه عملاً با برق فشار قوی كار می كند و این خطر الكتریسیته فشار قوی از خود اشعه بیشتر است. با استفاده از سیم Earth این خطر را هم به صفر می رسانیم. از روغن مخصوص عایق H.V استفاده می كنیم.
خطر دیگر شامل سرب است كه دائماً ذرات آن در هوا هست و باعث آلودگی ریه ها می شود كه یكی از خطرات جانبی اشعه است كه باید رنگ كنیم و یا با چوب بپوشانیم. اتاق رادیولوژی باید حداقل 6 باردر ساعت هوانیش تهویه شود.
درست شدن اشعه X : با انرژی الكتریسیته اشعه X تولید می كنیم.
وسایل: 1- مولد اشعه X 2- تیوب اشعه X
هر مولدی كه بتواند برق شهر را تقویت كند و اشعه X تولید كند را مولد اشعه X می نامیم. اشعه X هم جزء امواج الكترومغناطیس است و هم خاصیت ذره ای دارد پس مستقیماً خودش را نمی سنجیم و از واحدهای الكتریسیته استفاده می كنیم. (آمپر و ولت)
هرچه KV را بیشتر كنیم طول موج اشعه كمتر می شود و قدرت نفوذ بیشتر می شود. زمان را با ثانیه و اجزاء ثانیه (صدم، دهم، هزارم) اندازه می گیریم.
– مرحله بعد موقعیت دهی پرتو است كه بتوانیم اشعه را به هر شكل و هر جهتی تابش دهیم كه توسط كولیماتور شكل تابش تنظیم می شود.
– مرحله بعد حالت دهی بیمار است كه توسط تخت رادیولوژی تنظیم می شود و در نهایت كه هدف از استفاده اشعه X است سیستم تصویربرداری لازم داریم كه بعد از مریض قرار دارد (عبور اشعه X از بیمار) ممكن است فیلم رادیوگرافی یا پلیت فسفر باشد یا D.D.R .
– كل تیوب سربكوبی شده است به جز محفظه ای كه اشعه از آن خارج می شود فقط موقع اكسپوز برق فشار قوی وصل می شود. برای جلوگیری از خطر برق گرفتگی پریز را عمیق می سازند و پلاگ داخل آن می شود چون برق فشار قوی استفاده می كنیم.
– در دستگاه های رادیولوژی قسمت تیوب بسیار خطرناك است (به علت فشار قوی) اما اتاق كنترل اصلاً خطرناك نیست چون این ارتباط با یك ترانس جدا شده است.
– در دستگاه های اشعه X رادیولوژی یك میز كنترل داریم یا اتاق كنترل، یك قسمت HV و تیوب اشعه X و یك كولیماتور.
میز كنترل: پارامترهای تشعشع X را می توانیم ببینیم (mA – KV و زمان). به این سه المان فاكتورهای imaging می گوییم. بر روی صفحه كنترل باید نمایش دهنده این سه المان را هم داشته باشیم.
فرمان اكسپوز: نرمال ساطع شدن اشعه X باید با دستور كارشناس رادیولوژی باشد.

اینستاگرام کوشا کلینیک,کلینیک کوشا